15 september 2026

Open Monumentendagen

Een geheim diner en bijna 150 jaar KSG-geschiedenis

Waar ga je eten? Geen idee. In welk monument? Ook geen idee. En dat is precies de bedoeling van het Mystery Monument Diner. Afgelopen weekend bleef de locatie tot het laatste moment geheim. Pas op de ochtend zelf kregen de gasten te horen waar ze ’s avonds werden verwacht: bij het KSG Wereldcollege.

Een passende plek, want achter de monumentale gevel van de school ligt bijna 150 jaar geschiedenis. Tijdens de Open Monumentendagen gingen de deuren van het KSG Wereldcollege open voor bezoekers. En ’s avonds? Toen veranderde de school drie dagen lang in een restaurant vol verhalen.

Drie avonden, 240 gasten en één groot geheim

Drie avonden schoven telkens 80 gasten aan voor een driegangendiner. Ook wethouder Cultuur Peter Messerschmidt was zondagavond aanwezig. Tussen de gangen door werd steeds een nieuw hoofdstuk uit de geschiedenis van de school verteld.

Dat verhaal werd verteld door Masha Parlevliet en Liz Tulk. Zij doken vooraf uitgebreid in de geschiedenis van de school en maakten er voor het diner één verhaal van. Van de allereerste schooljaren en de vele verbouwingen tot de Tweede Wereldoorlog en de heropening in 1989. Zo kregen de gasten bij iedere gang niet alleen iets lekkers op hun bord, maar ook een nieuw stukje KSG-geschiedenis voorgeschoteld.

En die geschiedenis begint klein. Heel klein zelfs. In 1877 opende de school haar deuren met 12 leerlingen en 7 docenten. Ook koning Willem III speelde een bijzondere rol bij de totstandkoming van het gebouw. Hij droeg 10.000 gulden bij aan de bouw. Een flink bedrag, want dat was ongeveer twintig procent van de totale bouwkosten. En toen kon de gemeenteraad nets anders dan instemmen met de bouw. Sinds die eerste schooldag is er nogal wat veranderd. De school groeide, het aantal leerlingen nam toe en het gebouw groeide mee. In 1907 vond de eerste uitbreiding plaats. In 1961 volgde de bouw van de Oranjevleugel. Eind jaren tachtig was opnieuw meer ruimte nodig. Achter de historische voorgevel verrees een nieuw schoolgebouw, dat in 1989 officieel werd geopend. En laat dat nou precies de perfecte setting zijn voor het Mystery Monument Diner.

Welkom op het klassenfeest van 1989

Voor het diner werd namelijk teruggegaan naar 1989. De gasten kwamen terecht op een klassenfeest rond de heropening van de school. Vanuit dat moment reisden ze tijdens het diner steeds verder terug in de tijd. Want wie door de school loopt, komt de geschiedenis overal tegen. In de verschillende bouwstijlen bijvoorbeeld, die laten zien hoe het gebouw in bijna anderhalve eeuw steeds veranderde. Maar ook in het bijzondere mozaïek op het plein voor de school dat bij het 100-jarig bestaan van de school werd gemaakt door de tekendocent en de leerlingen van de school.

En dan is er nog die klok. Die is zelfs veel ouder dan de school zelf: hij dateert uit 1621 en is een rijksmonument. Een bijzonder historisch detail op een plek waar iedere dag gewoon leerlingen en medewerkers langslopen. Ook ruimtes blijken door de jaren heen een heel ander leven te hebben gehad. Zo was de huidige aula vroeger de gymzaal. Voor bezoekers waren het juist dit soort verhalen die het gebouw tot leven brachten.

Een school in oorlogstijd

Maar bijna 150 jaar geschiedenis betekent ook dat niet ieder hoofdstuk vrolijk is. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het schoolgebouw gevorderd door de Duitse bezetter. De leerlingen moesten vertrekken en kregen onder meer les in het Gymnasium, het Christelijk Lyceum en op andere locaties in Apeldoorn. Na de oorlog keerden verschillende leerlingen niet meer terug. Achter namen in oude schoolregisters gaan aangrijpende verhalen schuil. Ook die oorlogsjaren kregen een plek in het verhaal tijdens het diner.

Van bekende oud-leerlingen tot persoonlijke herinneringen

In al die jaren liepen duizenden leerlingen door de gangen van de school. Sommigen zouden later bekende Nederlanders worden, zoals zanger Erik Mesie, voormalig minister-president Piet de Jong, voetballer Jan Kromkamp en oorlogsvlieger Govert Steen. Maar minstens zo mooi waren de persoonlijke verhalen van de bezoekers. Sommigen hadden zelf op de KSG gezeten, anderen hadden er kinderen of inmiddels zelfs kleinkinderen op school gehad. Voor hen was een bezoek aan het gebouw soms ook een kleine reis terug in hun eigen geschiedenis.

“Daar word je gewoon trots van”

Ook Quin Gerritse, waarnemend rector van KSG Wereldcollege, genoot zichtbaar van het weekend. Hij begon in 1993 zelf op de school als docent wiskunde en natuurkunde en keerde na een aantal jaren bij het Edison College te hebben gewerkt in 2017 terug. Juist het horen van de geschiedenis van zijn school, verteld door anderen, maakte indruk. “Als je anderen het verhaal van de school hoort vertellen en bezoekers hoort zeggen: wat een prachtige school is dit en wat een bijzonder gebouw… daar word je gewoon trots van.” Ook overdag was er genoeg te ontdekken. Vertelgenootschap Apeldoorn vertelde tijdens de Open Monumentendagen over het ontstaan van De Parken. In de school waren daarnaast verhalen en beelden te zien over de bouw en de verschillende uitbreidingen.

Veel bezoekers bleken verrast door wat er allemaal achter die bekende historische voorgevel schuilgaat. Want het KSG Wereldcollege is niet alleen een monumentaal gebouw met een bijzonder verleden. Het is vooral een school waar al bijna 150 jaar iedere dag nieuwe verhalen bijkomen.

En volgend jaar? Dan viert de Koninklijke Scholengemeenschap haar 150 jarig bestaan met een groot feest.